Tinuod ang imong namatikdan, Bay.   Ang usa sa hinungdan sa kusog nga pagkaguba (deteriorate?) sa Binisayang Sinugboanon, o bisan ang ubang rehinyonal nga pinulongan mao ang kusog nga impluwensiya sa medya. Ipuno pa gyod ang pagdili o paghikaw sa paggamit sa lokal (Binisaya) sa mga eskuylahan.   Gawas nga wa pa gamita ingon nga medyum sa pagtudlo, gihikaw pa gayod, multahan (fine) ang bata nga mosulti intawon sa iyang lumad nga pinulongan.   Ug busa, ang kusog nga impluwensiya wa gyod kaalkontrahi. Unsaon pagkaalkontra nga nihit man sab kaayo ang mga batan-on (bisan gani ang mga hamtong) nga mobasag Binisaya.   Mao kini nga nagpatuyang na lang pagkuyanap ang mga kausaban nga nagtuyamok sa atong pinulongan.   Nagpatuyang pagkuyanap kay walay nakasanta, walay nakatudlo, walay nakasulti nga sayop kanang nga pagkagamit.   Sa English ug Tagalog, sayon kaayo nga mamatikdan ang sayop kay gitudloan man ta (gikan sa Grade 1 hangtod sa college) kon unsa kining pinulongana ug unsaon kini paggamit.   Sa Binisaya, may nagtudlo ba? Wala gyod tawon...

wei qiu <blackqiuwei@yahoo.com.cn> wrote:

Maayong Gabii Iyo,

Sa akong paghanduraw diri bahin sa imong nasulat sa ubos akong namatikdan nga ang usa sa mga hinungdan nga nahitabo kini kaning telebisyon kay sagad sa salida tinagawog man. Ug kasagaran manan aw sa telebisyon kay mga bata unya makasundog silag mga bag o nga pulong ug ila ning gamiton hangtud na sa ilang pagdako.

 

gamay nga amot sa inyong kukabildo diri.

Innocencio Dalisay <egaytalipsaimb@yahoo.com> дµÀ£º

Mao say among tan-aw anang PINAKA, dili gyod na atoa, hinulaman o inawat nato sa Tagawog. Mao nang tagsa ray mabasa anang PINAKA sa Bisaya magasin.

 

Maingon nga okey lang manghulam, apan dili angayng palabian, abusohan.

 

Bahin sa nagkadaiya, may punto gihapon si Iyo Antoy. Ang matag pulong, bisan synonym ra, may iya-iya gayong pitik sa kahulogan, konotasyon. Busa, ang paggamit, depende ra sa pagkaila o pagkasinati sa tagsulat sa maong pulong. Kon ang pulong gigamit medyo lahi rag konotasyon sa buot niyang ipasabot, way duhaduha nga mahilayo ang magbabasa, mawani, masaag. Labi na gyod diha sa balak, diin ang pulong, sa maantigo, daw ang pan sa Titay's nga tinimbang gyod usa hurnoha.

 

Nganong makaingon man ta nga kini siyang awtora nindot kaayo mosulat, tin-aw o unsa pa diha. Usa sa katarongan mao nga, nasayod kaayo siya sa katukma sa iyang mga pulong gipanggamit, maong ang epekto ngadto sa magbabasa bullseye gyod, direkta. Mao sab sa paggamit sa figures (metapora pananglit), kon ang writer nakahinol gyod sa katukma sa pulong, ang epekto unya sa iyang metapora nindot kaayo ngadto sa magbabasa.

 

Lain nakong namatikdan mao kining paggamit sa kadaghanan sa prefix nga NI (NING alang sa plural), nga usa sa nakahatag og tigaw sa atong Binisaya. Ngano?

 

Tungod kay, kining NI (NING) morag dili gyod orig nga Sinugboanon, wala ni sa una, karon lang ni misanay. Ug bisan unsaog tan-aw, kining NI baryasyon lang sa MI (kansang plural mao ang MING). Managsama ra silag gamit. Apan ang nakadaot kay, para nako, kining NI dili kaayo klaro og TENSE, lahi ra gyod ang MI nga tataw kaayong nahitabo o gibuhat na ang aksiyon.

 

Matikdi:

Mikaon (nikaon?)

Midagan (nidagan?)

Miadto--went-- (niadto?)

Misiyapol (nisiyapol?)

Miinom (niinom?)

Miiyot (niiyot?)

Misakay (nisakay?)

 

Di ba morag kanunayng alanganin gyod ang NI?

 

Sa ato pa, kining NI maingon nato nga misapaw lang sa MI, apan hulip siya nga dili kaayo perpekto. Ug nganong ato man gyong duhaon? Aron lang nuon nga duna na tay kalibogan? Gawas pa, kining NI mo-conflict sa pulong NIADTO (Kaniadto).

 

Maong ang Bisaya magasin wa gyod magpatental sa pagsagop aning NI. Para nako, kini naghatag lag tigaw. Apan mao lagi, mao na gyoy sagad gigamit sa katawhan.

 

Walay prefix nga NI (NING) sa Binisaya. Busa, sayop ang pag-ingon:

 

Nilabhan

Nilugaw

Nilat-an

Ninung-ag

 

Ang sakto:

Linabhan (infix IN ang misal-ot human sa L sa root nga LABA)

Linugaw

Linat-an

Linung-ag

 

Lain pang matawag sab og Binisayop kining anam-anam na sang paggamit sa pulong NA nga imbes NGA (that) sa atoang Binisaya. Klaro kaayong ang Tagalog nga NA ang gisapaw nato sa atoang NGA.

 

Kini maoy pipila lang sa mga tilimad-on nga hinay-hinay na gyong gikitkit sa silingang pinulongan ang atong nindot unta kaayong Binisaya. Hinay-hinay gyong naguba. Ug unsay mahitabo kon mosamot pagdaghan kining maong mga Binisayop? Di ba ang mahitabo mao nga nam-anam nga mawala ang atoa. Mawala tungod kay hinay-hinay man natong giilisan sa dili ato. Ug unsa pa man unyay maangkon natong atoa puhon?

 

Identity nato ang atong pinulongan. Nan, mosugot ba ta nga hutdog kaon sa anay ang atoa?

 

pinay mangatkatay <pinay_mangatkatay@yahoo.com> wrote:

hasta ko natakdan nako anang TAGA. taga uli hilot taga uli hilot taga uli uli uli uli uli hilot hee hee....

 

one time nakabasa ko ni iyo antoy dela serna nga nag-column about sa pagkaguba kuno sa pinulongang bisaya tungod sa sayop nga gamit sa PINAKA. dili kuno pinakadako o pinakagamay kundili LABING DAKO ug LABING GAMAY. kay ang "pinaka" tagalog kuno kini...pero pwede man ta moingon sa nga kinamahalan for labing mahal instead of  pinakamahal...or kinapobrehan instead of pinakapobre?

 

nya instead kuno of nagkadaiya maayo kuno nga nagkalain-lain ang gamiton kay ang nagkadaiya connotes kuno nga nagyagaw. kon orderly dapat ang gamiton nagkalain-lain sama pananglit sa nagkalain-laing instrumento. nagkadaiyang ideolohiya indicates nga nagkaguliyang. 

 

tinood ba gyud nga ang buot ipasabot anang nagkadaiya = nagkayamukat? pasabta kow...salamat...

 

Innocencio Dalisay <egaytalipsaimb@yahoo.com> wrote:

Sama nga pagkaagi...

ang TIKAW linaktod sa KO IKAW. Maingon nga baryasyon na lang ang TIKA ug TIKAW, depende sa naggamit o nagtabi. Mahimo sang ingnon nga ang TIKAW gimubo pa gyod ngadto sa TIKA. Ang labing segurado, ang TIKA ug TIKAW mahimong mabaylo-baylo ra paggamit.

 

Kini sila maoy matawag og kabahin sa pag-evolve sa pulong, nga dili peligroso sa pagkaguba sa pinulongan.

 

Apan sa Cebu karon, daghang pulong nga gigamit sa lain nang kahulogan. Ug kini maoy klarong makaguba.

 

Pananglit:

 

ang "KADA" (every) as in kada buntag, kada adlaw, gihimo nang TAGA sa mga bag-ong tubo karon diin moingon na sila, "Taga buntag bya mi maligo".

 

ang "UGOD" o minubo sa nahauna nga "GOD" (not GUD), gihimo na sang GYOD kay moingon na man sila, "Ali pa gyod" imbes (Ari ra god). Niini, ang UGOD or GOD gihimo nilang GYOD nga linaktod pod sa pu'ng GAYOD.

 

Di ba nga dakong kadaot ang nahitabo?

 

Tan-awa pag-ayo:

 

Ari ra god. (Which originally comes from "Umari ka ra ugod.")

Ari ra gayod. (Mahimong sabton na nga "Anhi ra gayod" siya, dili siya mobalhin.

 

Dugang sa sunod higayon...

 

pinay mangatkatay <pinay_mangatkatay@yahoo.com> wrote:

asa man sad na nagsukad ang PATYON TIKAW RON o PATYON TIKAW KARON. ngano man nang tika naa may "w"...???

Emma Frugrd <emmafrugaard@hotmail.com> wrote:

O..

Uyon ko nimo ani..

Mao ni gitawag namo'ng mga Cebuano og BAKIKAW:-) = awkward

 Sakto pero naghinubra.

---

From: Innocencio Dalisay <egaytalipsaimb@yahoo.com>
Reply-To: bisaya_readers@yahoogroups.co.uk
To: bisaya_readers@yahoogroups.co.uk
Subject: Re: [bisaya_readers] Tabang with Cebuano grammar. Na libog ko!
Date: Mon, 25 Jun 2007 00:51:25 -0700 (PDT)

Patyon tika nako. Patyon ko ikaw nako.   Mahimong sakto, apan sa syntax, sayop gyod bisag unsaon. Kon okey lang sa Iningles, sa Binisaya dakong dili.

Akoy <akoyako@gmail.com> wrote:

patyon tika nako= i will kill you (by) myself.

naa poy Ininglis nga ingon ana.



dakong kaso iyang atubangon kanamo = (literally)he gonna face a big problem(grudge) with us.  (Why? Because we have a grudge on him)


Akoy



Innocencio Dalisay wrote:

Sa akong tan-aw, dili tinuod ang VSO pattern diha sa Binisaya. Kay sa pagkatinuod lang, ang Binisaya mahimong balit-ad-balit-aron paghan-ay, ug masabtan ra gihapon siya.   Kini ang hinungdan nga mas sayon ang paghubad sa English (o Iningles) ngadto sa Binisaya kaysa binali niini.   Ang nakaparat lang sa mga sampol kay dunay mga sipyat. Kon anha god ta magkuha og sampol sa ordinary speakers (meaning the actual conversation of the people speaking Cebuano), lisod tungod kay kasagaran sa ordinary speakers nagkayamukat na ang sinultihan. Buot ipasabot, gramatically incorrect na.   Pananglit ang sampol nga "patyon tika nako". Kini siya nga structure sayop na in the sense nga ang "TIKA" usa man ka short term (shortcut) for KO IKAW. So, ang NAKO wala na kinahanglana, ug makahimo nang sayop kon ibutang pa.   Ang correct structure mao ni:   Patyon tika! or Patyon tika ron. Hagkan tika sa aping, ha. Gakson tikag (ko ikaw og) hugot kaayo aron di ka tugnawon.   Kon namatikdan nimo, ang TIKAG maoy linaktod sa KO IKAW OG, di ba?   Again, kasagaran sa sinultihan karon sa actual or ordinary speakers daghag sayop, gramatically. Kini bunga sa kawala natoy pagpakabana sa atong pinulongan, labi na kay wala ni gamita o itudlo sa atong mga eskuylahan. Gawas nga wala itudlo, giimpluwensiyahan pa gyod ta sa langyaw (foreign) nga mga pinulongan apil na sa Tagalog nga mao ray Philipine language nga gitudlo sa eskuylahan.   Ang nahitabo, naguba ang atoang kaugalingong pinulongan. Naguba sa hinay-hinay. Ug kay inanay man, halos wala nato mamatikdi. Ug unsaon man sab nato pagkamatikod nga wala man nato tun-i.   Ug karon lang ta makaamgo nga naingon na diay niini ang atong pinulongan. Nga kita mismo dili na makamao mosultig tarong sa atong lengguwahe.   Isugyot nako, kon inyong pamation, nga ang maayong tun-an isip sampol kadto untang natan-aw sa mga may gamayng kahibalo sa Binisaya, kadtong gikan sa mga sinulat nga naeditan. Apan pagbantay, kay naa say daghang basahon karon (published material) nga may editor man tuod, apan tabla rag wala editi.   Salamat sa imong pagmatikod,   Egay Talipsai

vlag cornelius mortimer <metallidude_vii@yahoo.com> wrote:

hoy naa ko pangtana..
sa wikipedia na ingon nga ang cebuano kay 'Verb Subject Object' nga
language kuno. pero na libog ko kung mo sulti ta hintay...

'patyun tika nako' o 'patyun siya nato' meaning 'i will kill you'
and 'we will kill him/her'.. pero hows dat verb subject object? kung
verb subject object, diba pasabot sa 'patyun tika nako' sa ininglis
kay 'you will kill me'?? liboga oy. so sayup ba ang 'mopatay ko nimo'
for 'i will kill you'..???

kasabot when ang VSO word order applies, hintay 'Kaon ko gulay'
meaning 'I eat vegetables'.. clearly gyud nga verb subject object nga
order na.. pero sa future tense, malibog jud.. even though native
speaker of cebuano ko (pero na tay-a na akoang bisdak cos of not
being able to spk it with to ppl here overseas)..

eksampol.. kini

'patyun mi niya' kay 'he will kill us'

'mopatay mi niya' is 'we will kill him'

but the 'mi niya' word order doesnt change so how is the first
one 'Verb Subject Object' kung ang Subject mao gipatay!?

sabot mo what im gettin at?? sabut mo ang unsang libog kaayo?

if it was truly Verb Subject Object word order then 'patyun mi niya'
under that grammar law ma meaning 'we will kill him'.. as 'niya' is
the object, the object is going to be killed sa future..

also another thing nga libog kayo sad.. na tanaw ko ug usang youtube
vid diin mga tawo nag istorya bisaya. dis sentence was said:

'dako kaayong kaso ang iyang atubangan kanamo'.. but ang translesyon
na ingon: 'we have a big grudge on him'..

shudnt that be: 'he has a big grudge on us..' ???

and shudnt 'we have a big grudge on him' be:

'dako kaayong kaso ang amoang atubangan kaniya'.. ???

sayop ba ko? pls tell me
if i am horribly just misunderstanding something, pls fellow bisaya
pagtubag ninyo!

---

Finding fabulous fares is fun.
Let Yahoo! FareChase search your favorite travel sites to find flight and hotel bargains.

---

Get the free Yahoo! toolbar and rest assured with the added security of spyware protection.

---

Don’t miss your chance to WIN $10,000 and other great prizes from Microsoft Office Live

---

Need a vacation? Get great deals to amazing places on Yahoo! Travel.

---

Need a vacation? Get great deals to amazing places on Yahoo! Travel.

---

Building a website is a piece of cake.
Yahoo! Small Business gives you all the tools to get online.

---

Luggage? GPS? Comic books?
Check out fitting gifts for grads at Yahoo! Search.

---

Mp3·è¿ñËÑ-иèÈȸè¸ßËÙÏÂ

---

Choose the right car based on your needs. Check out Yahoo! Autos new Car Finder tool.