| Bay, Ang maisip natong mga Filipino mao kadtong midawat sa kaulipnan sa pag-abot sa mga Katsila. Tan-awa, gipang-ilisdan ang atong mga ngalan ngadto na sa Pedro, Jose, kun kinsa pa nang mga santos kay buot tingaling usbon gyod sa mga Katsila ang atong pagka tawo. Mao sad ang atong mga bansagon. Apan maisip ba natong mga Filipino kadtong wala gayod modawat nga katawhan sa tatak nga Kinatsila? Sama ni Lapulapu? Maisip ba natong Filipino si Lapulapu? Ang gilabanan ni Lapulapu dili ang tibuok "Pilipinas" kondili ang gamay lang niya nga tribu. Mao na nga dili ko motuo nga si Lapulapu bayani sa Pilipinas. Sa Lapulapu bayani sa Mactan ug
angay siyang tahoron sa kalibotan tungod sa paglaban niya sa gamay niyang tribu. Angayng panag-ingnan sa ubang mga tribu. Si Lapulapu wa gyod tingali kadto maghunahuna nga mosukol siya sa mga Katsila tungod og alang sa "nasod nga pilipinas". Kay tan-awa ra dihang nakighigala silas Magellan sa mga datu sa Sugbo, nanghilabot ba god si Lapulapu? Way pakialam si Lapulapu tungod kay wa man niya isipa ang Sugbo nga kabahin sa iyang sular kun teritoryo. Misukol kaha si Lapulapu sa ngalan sa iyang pagka Bisaya? Angay sad nato ning pihoon. Ang kasaysayan nga naa sa mga tulunghaan gisulat kasagaran sa mga mananaog. Angayng suwaton kinig usab sa panan-aw sa usa ka bisdak kana kon buot tang mobatig garbo sa atong kagahapon. Matod sa usa sa liriko sa kanta sa The Eagles, "Why do we give up our hearts to our past? Heroes come and go. Why, why, why...." Tinuod
bitaw. Nganong ihatag ta man ang atong pagbati sa kagahapon kon ang kagahapon usa nga di nato makab-ot tungod sa pinugos nga pagtabon niini sa hinampak nga mga tagawog. Unsa ba gayong kulturaha ang buot palutawon niining konsepto sa pagka Pilipino? Sa laing bahin, mas midayeg ko sa ubang pundok-etniko. Wa sila malupig. Nagpabilin ang ilang ngalan, ang ilang pagtuo, ang ilang damgo. Sila ang atong maayong panag-ingnan. Ug kita sa atong pagka bisaya... ambot lang. labyog-labyog... bay tomas |
Akoy <akoyako@...> wrote:Bay Tomas,
*Bisaya Padayon; Filipino Pagdamgo*
Ang Bisaya tinuod. Gabarog sa iyang pagkatawo. Gatan-aw sa iyang likod
ug atubangan, sa kagahapon, karon, ug sa way hunong nga pagkabisaya.
Way lalis.Way undang nga pagkamao.Gikan kaniadto hangtod karon. Bisaya
gyod. Iya ka na. Way makailog kaniya sa iyang kailhanan.
Samtang, makita pod niya ang usa ka tipik nga kasaysayan, ang dili
mabali nga kahimtang, ang iyang gidangatan nga kasinatian,
ang pagkaulipon ubos sa pagdumala sa mga Kastila, Kano ug Hapon.
Labaw pa kay kay kining tipik sa kasaysayan nga mibulit sa iyang
pagkatawo ug galamhan dili pod malalis, nahitabo pod.Samot nga dili
malalis nga
iyang gikasalo niya kini nga kasaysayan kuyog sa ubang mga katawhan sa
gasikbit nga kapuloan nga gilukop pag-ulipon sa mga Kastila, Kano ug
Hapon. Hurot silang tanan, ubos sa banyaga, ang nahisama nilang kaaway
nga nagdaogdaog nilang tanan.
Bisan sa wala pa miabot ang mag kastila, ang mga nagkalainlaing
lumadnong katawhan nag-abot na pod sa patigayon, sa panag-abay kun
panag-away. Nagkalambigitay. Sama ra pod nga dili malimod ang
panagdikitdikit sa ilang balangay kun kapuloan mibug-kos pod ni sa
ilang dikit nga kapalaran, naghiusa sa ilang kasaysayan.
May kaugalingon ang Bisaya sa iyang pagkabisaya. Apan sa dagan sa
kasaysayan, may nadugang nga kailhanan, tatak sa kasaysayan kun
kapalaran ubos sa mga madaogdaogong banyaga. Ug kini nga tatak, dili
lang iya ni, iyang gikasalo ang ubang mga lumad sa kapuloan. Gitatakan
ang kapuloan sa ngalan Las Islas Filipinas. Ang mga katawhan gibansagan
nga indio, ug sa ngadto ngadto, karon, gitawag na nga Filipino.
Depende na sa ilang pag-angkon kun pagdawat, pagbalibad kun paglingkawas
niining mga tatak. Gawasnon na siya karon. Ang iyang kailhanan iyang
pag-angkon. Ang iyang ingalan sa iyang mga anak, siya nay mag-buot. Dili
sama kaniadto nga tatakan silag langyaw nga pangalan, sangpiton silag
linangyaw nga nga bansagon. Apan karon, ang gawasnon, maoy magbuot sa
iyang ngalan, sa iyang pagdumala sa kaugalingon, ug sa pagpadagan sa
iyang kasaysayan. Mahimong usbon niya ang direksyon sa dagan, usbon ba
ang pamaagi sa pagpadagan, tanan anaa ra kaniya.
Dili kalimtan nga ang iyang pagkabisaya ug ang iyang talagsaong
kasaysayan sa kaugalingong gapadayon, ug mopadayon pa gyod sa hangtod
Ang nadugang nga kailhanan nila, ang pagka-Filipino, tatak sa kasaysayan
gisaluhan, anaa ra na nila kon unsay buhaton. Lig-onon,
papason,usbon,angkonon, hulmahon pag-usob, bahalag unsaon basta silay
mag-buot.Silay magsabot. Silay nabugkos, silay magbadbad. O, mopadayon
og lambod.
Gani nasayran nato nga ang ngalan nga Filipino, sa sinugdan alang lamang
sa mga banyaga nga gihimugso sa kapuloan, unya giangkon pod sa ubang
hut-ong sa katilingban, hangtod nga milukop na sa tibuok kapuloan ubos
sa gitawag nga Pilipinas, pagdumala sa gobyernong Pilipinhon. Mahimong
moangkon, mahimong dili. Mahimong dili, apan mahimo sad nga moangkon.
Anaa bay dili moangkon?Naa bay dili magpaubos sa panggamhanan karon?Anaa
bay mga katawhan nga dili buot bugkoson uban kun ubos sa pagdumala sa
niining panggamhanan?
Usa ka tan-aw, nasulod kita karon sa hawla o salag sa panggamhanang
milukop pagdumala sa katawhang lumad, panggamhanan nga gisugdan sa
Kastila,Kano,Hapon, ug karon gapadayon nga gihuptan sa mga Pilipinhon.
Depende kon unsay tan-aw nato, hawla ba kun salag ang Nasod nga Pilipinas.
Makaayo ba sa akong pagkabisaya ang panggamhanang misunod sa pagdumala
human sa mga Kastila, Kano ug Hapon? Tubag Bisaya.
Makaayo ba ang gisalohang kailhanan, ang atong pagka-Filipino ug ang
panggamhanang Nasod nga Pilipinas ?Tubag mga Pinoy.Tubag mga Filipino.
Padayon ba tanang mga Pinoy sa pagtinuod sa damgo sa kahiusahan
,kaangayan,kagawasan diha sa Nasod nga Pilipinas?
Mga
Bisaya,Waray,Mangyan,Ilonggo, Ilokano,Tausog, Maranaw,Subano, Pampango, Butuanon, Surigaonon,
Bagobo,Ati,Tagalog,Pampango, ug uban pang katawhan.... unsay inyong hukom
bahin sa gisalohang tatak nga Filipino,sa giambitan nga panggamhanan sa
Nasod nga Pilipinas?Unsay buhaton natong tanan unsay hulmahon, unsay
tukuron? Unsaon nato pagtukod, unsaon pagpadayon sa atong gisalohang
kasaysayan ug kapalaran? Unsaon ang atong gisalohang makaon ug ilimnon?
Gisalohang bahandi ug yuta? Gisalohang pangalan ug dungog? Gisalohang
panggamhanan ug Nasod?
Oooops, kadyot lang, angay ipangutana kon angay-angay ba ang atong
panagsalosalo, pagbahinbahin sa atong panggamhanan, dungog kun pangalan,
sa bahandi sa yuta, sa makaon ug ilimnon, sa benepisyo ug serbisyo, sa
kalinaw ug kalamboan, sa kultura ug patigayon, sa edukasyon ug
pampulitika ug uban pa? Gasalosalo ba ta sa kagawasan sa paghulma as
atong Pilipinhong kultura ug kasaysayan? Gabahinbahin ba ta sa
katungdanan sa paghulma sa atong Nasod nga Pilipinas?
Ug karon sa akong pagkabisaya dili ba madat-ogan sa pagka-Filipino? Ang
orig nga pagkabisaya dili ba masapawan sa damgo nga Pilipinhon? Sa
paghandom sa usa ka damgo, mabuhi ba padayon ang akong kailhanan ug
kinaiya, ang baroganan ug pangandoy sa akong pagkabisaya? Gapadayon ba
ang respeto , katungod ug kagawasan ang akong kaugalingong kailhanan sa
pagkabisaya?
Ug kon tukoron ang damgo sa malukpanong Nasod nga Pilipinas, damgo sa
kahiusa sa pagka-Filipino nga dunay respeto ug kaangayan tali sa
nagkadaiyang katawhan sa kapuloan, nan, unsa may angay nga buhaton aron
malig-on ang kahiusa, matinuod ang damgo. Tubag mga Pinoy.
Samtang ang mga Filipino gadamgo pa,
Padayon Bisaya.
Akoy
2008.01.12
Tomas Sumakwel wrote:
>
> Bay Akoy,
> Nagsawo mig pipila ka punto ni KNI. Nakahinumdom ka nga miingon ko
> diri nga kalimtan nato nga Pilipino ta. Ang pag-isip sa imong
> kaugalingon nga Pilipino maoy laing pagpaulipon sa langyawng
> panghunahuna. Ang mga Bisaya dili kadudahan nga Bisaya. Anaa na. Usa
> ka mahikap nga entidad. Ambot lang kaha kining mananap nga gitawag
> natog Pilipino. Unsa man ning Pilipino?
>
> Ang konsepto sa pag-isip nga usa ra tang tanan, dili gayod balido sa
> akong panabot (kini ubos sa konsepto sa "nasod nga Pilipinhon").
> Makahimo lang kinig kaguliyang. Lainlain lagi gyod ta. Di man tingali
> ni lisod sabton. Ug sa atong pagsagop nga kita lainlain, anhi magsugod
> ang harmoniya.
>
> Ang damgo sa mga Bisaya, dili maoy damgo sa mga Tagalog. Mao sad ang
> sa mga Muslim tandi ngari kanato.
>
> labyog-labyog...
> bay tomas
>
> */Akoy <akoyako@gmail.com >/* wrote:
>
> Sinulat kini ni: Kristian Nice Iroy lifeiscool60000@yahoo.com
> <mailto:lifeiscool60000%40yahoo. com>
>
> Kita Mga Sugbuanon Pilipino Ba Kita?
>
> Sa atong pagtuon sa atong kasaysayan. Atong mahibal-an kung kinsa
> gyud
> ang gitawag ug Pilipino. Sa kasayuran sa uban, ang Pilipino
> naglangkub
> lamang sa mga Kastilang natawo dire sa Pilipinas. Kay lagi kini atong
> mga isla gi-angkon man sa mga manlupigung Kastila, ila kining
> ginganlan
> ug Pilipinas nga gikan sa pangalan ni Rey Felipe, hari sa
> gingharian sa
> Kastilyano. Kining pagbansag nagagikan kang Viceroy Villalobos nga
> nahidagsa sa atong mga kabaybayunan.
>
> Nahimong Pilipinas ang atong bansagun tungod sa mga pangangkon sa mga
> Kastila. Apan kung atong susihon, nagkalain lain baya ang atong mga
> balangay. Ug kining mga balangay naglangkub sa nagkalain laing mga
> tawo
> nga may kaugalingong kultura ug pinulungan. Ang Sugbuanon usa na ka
> dakong impluwensyadong balangay kay bisag sa panahon pa nilang
> Lapu-lapu, napatik naman sa kasulatan ni Pigafetta ang mga
> patigayon nga
> nahidagsa dire sa atong kabaybayunan. Ug dili lamang ang mga
> Sugbuanon,
> bisan ang atong mga igsuong mga Tausug ug Maranao nga Muslim, sila
> adunay laing mga kultura ug pinulungan. Asta pud ang mga Tagalog.
>
> Sa pagsakop sa mga Kastila, ilang giusa ang PAGDUMALA sa
> katibuk-ang mga
> isla sa Pilipinas. Sama sa ilang pagdumala sa habagatang Amerika.
> Ug may
> mga Kastilang nangabot sa atong mga kabaybayunan ug nanganak ug
> nangatawo dire. Ang mga Kastilang nangatawo sa atong mga isla mao
> gayud
> ang gitawag ug Pilipino. Sa katilingban, kining mga Pilipino
> ikaduha ra
> sa mga lumad nga taga Espanya. Ug tungod niini, nahimong tulo ang
> klase
> sa mga tawo niadtong panahon sa mga Kastila. Ang pinaka taas mao ang
> mga Peninsulares, o ang mga tawo nga gikan sa Espanya ug lumad didto.
> Sila ang gihatagan ug dakong puwesto sa gobyerno. Ang ikaduha mao ang
> mga Pilipino, o ang mga Kastilang natawo dire sa Pilipinas. Ug ang
> ikatulo mao ang mga Indio, o mga lumad gayud.
>
> Sa pag-abot sa 19th century, naay mga Indio nga nahisagulan ug mga
> dugo
> sa mga Tsino ug mga Kastila. Bisan kun aduna silay dugong mga
> Kastila,
> ubos lang gihapon ang pagtan-aw kanila. Kining mga Indio gitawag
> ug mga
> Illustrado. Maayo sa pagpatigayon apan gihikawan sa kahigayunan nga
> magdumala. Ug kining mga Illustrado gusto gayud nga mamahimong
> Pilipino
> sanglit may dako man ug kahigayunan nga makadumala ang mga
> Pilipino sa
> panggobyerno.
>
> Kay sa mga Katagalugan man ang maong lokasyon sa uluhang pagdumala sa
> mga Kastila, kining mga Tagalog gayud ang gustong mohulip sa mga
> Kastila. Ang mga Tagalog nga Illustrado gustong magdumala sa
> katibuk-ang
> Pilipinas. Ug napatik sa ilang mga propaganda ang usa daw ka
> Nasudnong
> Pilipino. Kung atong susihon, usa sila ka ulipon sa panghuna-huna nga
> gustong mamahimong mahisama sa mga Kastilang nagdumala ug muhulip sa
> ilang madaug-daugon nga pagdumala.
>
> Kini ang tinuod nga Nasudnong Pilipino. Usa ka nasud nga sakop sa mga
> Tagalog nga nag-hulip sa mga Kastila. Wala masayud ang uban nga sa
> Kongresso kuno sa Malolos, kitang mga Sugbuanon girepresentaan ug
> usa ka
> TAGALOG. Sayod ba ang nagrepresenta kanato sa atong
> pangkinahanglan isip
> Sugbuanon. Kini usa lang ka tipik sa atong kasaysayan kung giunsa
> pag-himo sa mga Tagalog ang ilang manlupigong buhat. Ug dili lang
> kana,
> kining si Manuel Quezon iyang gihimong nasudnong pinulungan ang
> "Wikang
> Batay sa Tagalog". Usa sa mga buhat sa mga Tagalog nga gusto nilang
> mahisama kita kanila. Sa tanang mga pinulungan, nganong Tagalog pa
> gyud
> nga dili man kini mao ang pulong nga gigamit sa kadaghanan. Ug sa
> hinay
> hinay ilaha kining gitawag ug Pilipino. Apan sayud ang mga
> Sugbuanon nga
> kining Pilipino, Tagalog gayud kini. Busa, bisan unsaon, molubad
> gayud
> ang atong pagka-Sugbuanon ug dili gayud makabansay sa maong
> pinulungan.
> Tungod kay ang maong pinulungan USA KA BANYAGANG PINULUNGAN.
>
> BUSA KITANG MGA SUGBUANON, ANGAY GAYUD MAGMATA SA KAMATUORAN. USA
> KITA
> NGA NASUD NGA SUGBUANON UG DILI SAKOP SA NASUDNONG PILIPINO NGA
> GIDUMALA
> SA MGA TAGALOG. ANG MGA KALIWATAN NATONG MGA SUGBUANON MGA ISUG. SA
> PAG-GUBAT KITA MIBAROG. ATONG GIBUNTOG ANG MGA KASTILA SAMA SA
> PAGBUNTOG
> NI LAPU-LAPU UG PAG-BARUG NI DAGOHOY. SAMA SA PAGBUNTOG NATO SA MGA
> HAPONES.
>
> USA KITA KA NASUD NGA GIHIKAWAN SA MGA TAGALOG SA ATONG KATIGAYUNAN.
> KANUNAY LANG BA KITANG KONTENTO SA MGA BAHIN NGA SAMA LANG SA MUMHO
> TUNGOD KAY ANG KADAGHANAN ATOA MAN SA MGA TAGALOG.
>
> Dili man siguro, busa ang usa ka nasudnong Sugbuanon angay gayud
> mobarog.
>
> Ako nagatoo nga kun ang Sugbuanon mobarog gayud, mahisama kita sa
> Singapore o sa Malaysia. Kay anaa sa dugong Sugbuanon ang kakugi
> ug kaisog.
>
> Mabuhi ang Nasudnong Sugbuanon
>
>
> --------------------- --------- --------- --------- --------- -
> Looking for last minute shopping deals? Find them fast with Yahoo!
> Search.
> <http://us.rd.yahoo.com/ >evt=51734/ *http://tools. search.yahoo. com/newsearch/ category. php?category= shopping
>
>
Never miss a thing. Make Yahoo your homepage.