Ang Importansiya sa Responsableng Pagmina
Ang Mina… kini mao ang pagkuha sa mga mineral nga atua sa ilalom sa
yuta aron mamahimong gamit sa tanang butang diri sa kalibutan. Bag o
palang ma diskubrihi ang pag gamit sa bato sa kalibutan aduna nay
mina, bisan sa bibliya nahisgutan kini. Ang Mina adunay dako nga
ikatabang sa kinabuhi sa tao apan aduna puy kadaut nga mahiaguman
kun kini magpabaya sa kinaiyahan.

Ang Pilipinas puno sa nag kalain laing mineral, daghang langyaw ang
na ing ganiyo diri para mag invest aron sa ka dako nga kita kun kini
mabaligya na sa laing nasud. Kun lantawon nato ang mga maiging
panahon, grabe ang kadaut ang nahiaguman sa atong mga kalasangan,
daghan pa ang kinabuhi ang nahanaw. Daghang mina sa kalibutan nga
dili responsable isa na diha sa mga lugar sa China, sa tsina grabe
ang mina (Coal mine)base sa 2006 nga report adunay di moubos sa
6,000 ka trabahante ang nakalasan sa kinabuhi aron lang mukita ug
sinsilyo aron mabuhi ang ilang pamilya. Ang mina dili na mawala,
parte na kini sa atong kinabuhi, ang Mina maayo kun kini
Responsable. Unsa ba ang Responsableng pagmina?

Ang Responsableng Pagmina mao ang pag suta sa kasigurohan sa
kaluwasan, una sa mga trabahante, sa kumuninad ug sa kinaiyahan. Ang
Responsableng Pagmina dili kini mahimo kung wala kay igong kapital
bihira lang ang mga kumpanya ang naga sunod ani tungod sa ka dako
sa magasto. Ang kasigurohan sa kaluwasan sa trabahante maoy una nga
bantayan sa kumpanya busa naga kinahanglan kini siya ug depensa sa
pagtrabaho o PPE (Personal Protective Equipments) sama sa (Hard Hat)
para sa ulo, (Safety Spectacle)para sa mata,(Earplug) para sa
dalunggan,(Face Mask)para sa baba ug ilong,(Cover all)alang sa lawas,
(Gloves)para sa kamot,ug (Safety Shoes)alang sa teel. Aron sa iyang
pagtrabaho sa mga bug at nga makina makahatag kaniya ug protekta.Sa
Kumuninad, ang kumuninad maoy ikaduha nga bantayan para masiguro ang
kaluwasan, ginikinahanglan sa kumuninad ang pagkunsulta sa naglain
laing problema, suportahan unsa ika ayo sa lugar. Sa Kinaihayahan,
kini ang ikatulo sa pinaka importanteng alagaan, ang resposableng
pagmina magahatag ug dako nga panlantaw sa kinaiyahan, ang pag
pananum, pag ayos sa mag daut nga lasang, ang pag maneho sa mga
basura nga dili bisag asa lang ilabay ug ang pag monitor sa mga
tanum aron kini mabuhi ug uban pa. Kining tanan anaa sa Balaod sa
Mina sa Pilipinas.

Diri sa Mati City aduna koy nasuta nga kumpanya nga nag hulagway sa
usa ka Responsableng Mina, kini mao ang BHPbilliton kay kining tanan
nako nga gi hisgutan nakita ko sa kumpanya, apan nganu man nga wala
man kini magustohi sa mga ubang konsehal diri sa Mati, tungod lang
ba kay dugay ang maong kumpanya mo mina?... Gusto na mo kita ang
Mati?... Gusto na mo trabaho ang daghan tao diri sa siyudad?... Sa
pag indorso nila sa laing kumpanya, gi suta ba nila kini?...
Responsable ba kini?... Daghan naba kini ug na minahan?...O
importante ba sa ila ang responsableng pagmina?

Ang BHPbilliton istrikto para sa kaluwasan di bale kuno hinay ang
trabaho basta luwas(Safe) nga ang ingon pa nila maka uli ang
trabahante sa ilang pamilya nga kumpleto ang lawas. Nga matud pa
nila ang pag dali dali maoy hinungdan sa mga disgrasya nga angayang
likayan. Kini ba gi huna huna sa atong mga ubang konsehal diri sa
Mati City? Nga basi ang pag dali dali nato nga ma mina na kining
atong lugar maoy makahatag kanato ug dakong kadaut, sa trabahante,
sa kumunidad ug sa kinaiyahan?...Grabe na ba kaayo ang kalisud sa
Mati?... "Frustrated" na ba jud kaayo ang atong siyudad, nga
gikinahanglan naman gyud kini minahon aron mo kita na kini?... Wala
nalang gyud tay salig sa mga "Foreigner"nga pahawaon nalang nato kay
tungod dugay mo mina?... Kining gi indorso sa atong ubang konsehal
ba nga kumpanya makahatag ug tama nga sweldo alang sa mga
trabahante?...

Usa ka trabahante sa BHPBilliton akong napangutana unsa ba kini sila
magpasweldo? Matud pa niya "above minimum" kuno ang iyang suweldo
gani gipakita ko niya sa iyang "Pay slip",ug ang iyang gikalipayan
kay kuno pag tua sila sa area libre na kini sa pagkaon, midikal, ug
dental. Ang tanang gamit niya proteksiyon sa trabaho libre kuno.
Kung tinood man kini, nan kini usa ka responsableng minahan. Wala ba
ta mag huna huna kung kining Kumpanyaha mawala, aduna pa ba kahay
makabuhat ani? Ako isip usa ka lumulopyo dinhi ning siyudad nasuta
ko kung unsa ka importansiya ang responsableng pagmina alang ning
maong lugar, tungod wala pa kaayoy mga kadaut diri hinungdan sa
pagmina nga nahitabo diri. Kung lantawon nato ang Mt. Diwalwal
pipila ka lugar nila ang natabunan tungod sa pagka iresponsable ni
ini, nalipay ko nga ana pa diay kumpanya sama sa BHPbilliton nga
naga hatag ug bili sa kasigurohan sa kaluwasan sa
trabahante,kumunidad ug kinaiyahan ug dili sa pansariling interes
lamang.

Usa lang ang tumong ug tinguha sa duha ka kumpanya diri sa maong
lugar ang mo mina, kitang tanan gusto sa mina kay mabuhi kita, apan
gi suta ba nato kun kini responsable ba? Kinsa sa duha ka kumpanya
ang nag huna huna ug kasigurohan sa kaluwasan, sa
trabahante,kumunidad ug kinaiyahan?. O muoyon na lang kita sa
istorya nga mo mina na ta aron mo kita na ang siyudad, ikaw nga
miuyon, gi isip ba nimo unsa ka importansiya ang Responsableng
pagmina?...

Sa makausa pa, huna hunaon unta nato unsa ba ka istrikto ang balaod
sa pagmina sa Pilipinas? Na implemintar ba kini? Nasunod ba kini sa
mga kumpanya nga nag mina? Sutaon unta una nato ang mga kumpanya nga
nag sunod ini. Kung kini di ma sunod kinsa man ang maka lolouy pag
abot sa panahon sila nga mga tagdumala o ang mga yanong lumolopyo
nga trabahante ug kumunidad ni ining lugara. Hinaut unta nga kining
akong nahikalap nga mga pagtulon an makahatag kanimo ug dugang
kahibalo para sa kaugmaon ning maong siyudad nga magmalamposon ang
pagmina diri sa atong dapit, dili lang sa atong mga anak kun dili
anak sa ilang mga anak ug sa mga umaabot pa nga mga henerasiyon…